چون نسبت ثقل به ثقل بود متكافى ، و نه چنين است كه ابو سهل دعوى كرده است ، بلكه رأى معلم اوّل ارسطاطاليس همين رأى ابو سهل كوهى است ، اعنى رأى وى آن است كه نسبت بعد به بعد چون نسبت ثقل به ثقل بود به توالى در اين مسأله و به آن جسم ثقيل كه از مركز عالم دور تر بود و ثقيلتر بود ، در آن مكان خود كه حاصل است در وقت فرض ، و لكن سخن معلم اوّل ارسطاطاليس در اين مسأله در معنى ديگر است . و حكم ديگر كرده است و آن ، آن است كه جسم ثقيل هر چند به مركز عالم نزديكتر شود ، حركت وى سريعتر بود . ازيرا كه حركت طبيعى هر چند به آخر نزديكتر رسد قويتر شود و قسرى ، هر چند به آخر نزديكتر رسد ضعيفتر شود . و ابو سهل كوهى آن سخن معلم اوّل فهم نكرده است كه او چه حكم همىكند و اين سهو مر بو سهل را از جهت آن افتاده بوده است كه در عربيت وى را مايه‌اى نبوده است ، و مترجم وى در اين علم مر سخن معلم اوّل را بو سعيد يمانى نصرانى طبيب بوده است به بصره در آن روزگار و اين خطا و سهو او را افتاده است و غرض معلم اوّل از اين حكم نشناخته است . تمّ الرياضيات